آموزش و یادگیری منصفانه

1 و 1 1

به من نشان بدهید والدین یک کودک چه کسانی هستند ،آنوقت من می گویم این کودک در آینده چه مدرکی خواهد گرفت . تقریباً در بیشتر موارد در کشور آلمان اینکه دانش آموزاز چه خانواده ای آمد ه نشان دهنده اینستکه تا چه حدودی موفقیت تحصیلی خواهد داشت . این نظریه محقق آموزش و پرورش آقای آندریاس شلایچر هست .
اما کشور ایسلند را می توان بعنوان یک الگوی آموزشی موفقیت آمیز انتخاب کرد این کشور اروپایی عملاً نشان می دهد که چگونه می توان بهتر برنامه ریزی و عمل کرد .
در سیستم آموزشی بیشتر کشور ها مشاهده می شود که میزان بیشرفت و موفقیت  یک دانش آموز در دوران تحصیل بستگی زیادی به خانواده ای دارد که کودک در آن بزرگ می شود ، حتی نمرات دوران ابتدایی بخوبی نشان می دهد که کودک از کدام طبقه اجتماعی آمده و این مسئله هر سال تحصیلی بیشتر آشکارمی شود . دانش آموزان کلاس چهارمی که در خانواده هایی زندگی می کنند که بیشتر کتاب خوانده می شود و والدینشان تحصیلات بالایی دارند می توانند بهتر بخوانند و بنویسند .  در بسیاری از جوامع بخوبی مشاهده می شود که موفقیت تحصیلی و طبقه اجتماعی با یکدیگر ارتباط نزدیکی دارند . این مطلبی است که محقق آموزش و پرورش آقای Andreas Schleicher  هم تائید می کند ، اومسئول برنامه ریزی  مسابقات علمی Pisa است که برای همکاری های اقتصادی و بیشرفت های علمی در اروپا هر ساله برگزار می شود . نتایج این مسابقه علمی نشان می دهد که 16 در صد تفاوت بین دانش آموزان بستگی به طبقه اجتماعی آنها دارد . در این مسابقات کشور ایسلند مقام اول را کسب کرده است و تفاوت طبقه اجتماعی و نمرات دانش آموزان فقط 8درصد می باشد . اینطور که شواهد نشان می دهد  در آنجا اینکه دانش آموز چه نمره ای بگیرد ارتباطی با والدین و طبقه اجتماعی او ندارد .

اما ایسلند چه می کند ؟
در اینجا چهار مثال می آوریم

1-  در کشور ایسلند آموزش قبل از کلاس اول شروع می شود ، 8 کودک از 10 کودک ایسلندی حتماً به مهد کودک می روند و بر اساس قوانین آن کشورهمه کودکان  بین سنین یکسال و نیم وهفت سال حق آموزش و مراقبت دارند ، باید اضافه کرد که آموزش در مهد کودک رایگان نمی باشد ولی طبق قانون ،مهد کودکها اجازه دارند فقط 20 در صد از کمترین حقوق قانونی والدین را بعنوان شهریه دریافت کنند ، و این برابر است با € 58 در ماه و بعلاوه  € 20  پول غذا .  آموزش در مهد کودکها ی ایسلند بر اساس یک برنامه آموزشی سراسری است و کسی که بعنوان مربی مهد کودک استخدام می شود، باید طبق مقررات تحصیلات دانشگاهی داشته باشد . ضمناً مهد کودکها متعهد می شوند که کودکان گروه سنی 5 و 6 سال را برای ورود به کلاس اول آماده کنند که این برنامه گاهی در خود مهد کودک و گاهی در مدارس عملی می شود و مخارج این دوره آموزشی تماماً بعهده دولت است . بدین ترتیب مسئولین مطمئن می شوند که همه کودکان با آمادگی مشابه وارد کلاس اول خواهند شد.
محقق آموزش و پرورش آقای Schleicher  معتقد است این یک سرمایه گذاری موثر برای آینده یک کشور است او که آلمانی است از روش آموزش آلمان انتقاد می کند و می گوید : "اگر برای کودکان در آلمان هم فقط یکسال قبل از کلاس اول یک برنامه آماده سازی برای ورود به دبستان بیش بینی می شد ، ریسک اینکه در آمار تحقیقاتی " پیزا " جزو گروه در معرض خطر قرار بگیرند به نصف می رسید ."

در این تحقیقات سالانه که در همه اروپا بطور یکسان انجام می شود میزان توانایی دانش آموزان در خواندن / محاسبه کردن و علوم طبیعی مورد بر رسی قرار می گیرد .

برنامه آموزش بیش دبستان می تواند خصوصاً برای کودکان مهاجر بسیار مفید باشد که بندرت به مهد کودک می روند . جالب توجه اینستکه در آلمان همه مقاطع تحصیلی رایگان است غیر از مهد کودک . در این کشور قانونا  دولت متعهد می شود که برای همه کودکان از سه سالگی  یک صندلی در مهد کودک آماده داشته باشد ولی بر اساس گزارش انستیتو اقتصاد آلمان در شهر کلن حدوداً سیصد هزار کودک در مهد کودک ها صندلی ندارند  ، و جا برای کودکان زیر یکسال بسیار گران است زیرا قیمت برای نگه داری نوزادان را شهرداری های منطقه تعین می کند ، بنابراین گروهی از والدین هیچ پولی پرداخت نمی کنند و تعدادی دیگر باید چند صد یورو پرداخت کنند .

2-  در ایسلند  همه دانش آموزان با هم یاد می گیرند
اکثر دانش آموزان مهاجر  هم  از کلاس اول دبستان تا کلاس نهم متوسطه همراه سایر دانش آموزان در کلاس درس شرکت می کنند و آموزش می بینند و تازه بعد از کلاس نهم هست که آنها می توانند آزادانه تصمیم بگیرند که مدرسه را ادامه بدهند یا نه ، و اگر مایل به ادامه تحصیل باشند حتماً جایی در دبیرستان به آنها داده خواهد شد ، حتی اگر نمره های دانش آموز خیلی خوب نباشد .
اما در کشور آلمان در بسیاری از ایالات این کشور بعد از کلاس چهارم یا ششم بوسیله مسئولان آموزشی مدرسه تصمیم گرفته می شود که دانش آموز به دبیرستان برود یا نه و در بعضی از موارد والدین دانش آموز و خود دانش آموز حق تصمیم گیری ندارند .
 خانم کریستینا کالاس Kristina Kallas   مدیر کالج ناروا که مسئول آموزش معلمین و مربیان برای مهاجرین است از روش بالا یعنی با تصمیم زود هنگام ومانع ادامه تحصیل بعضی از دانش اموزان  انتقاد می کند و می گوید : " اگر به یک دانش آموز ده یا دوازده ساله بگوئید که او برای ادامه تحصیل به اندازه کافی خوب نیست بنظر من خیلی زود است ، من دانش جویانی داشته ام که تازه در 20 سالگی به چنان رشد فکری رسیده اند که به دانشگاه آمده اند خصوصاً پسران جوان . "

خانم کالاس معتقد است مطمناً بدون تساوی حقوق مهاجرین با سایرین در سیستم آموزشی احتمالاً مهاجرین هرگز شانس ورود به دانشگاه را نمی یافتند .

3-  در کشور ایسلند برای هر دانش آموز با توجه به توانایی های فردی او برنامه آموزشی تهیه می شود .
در ایسلند همه معلمین قانوناً وظیفه دارند که برای یکایک دانش آموزان خودشان در پایان هر سال تحصیلی گزارشی در مورد چگونگی یادگیری و بیشرفت آنها ارائه دهند و اگر دانش آموزی در پایان سال تحصیلی نمره بدی گرفته باشد باید برای او برنامه مخصوصی تهیه شود . ضمناً در هر مدرسه مسئولی جهت پاسخگویی وجود دارد که  با توجه به نیاز های دانش آموزان ضعیف تر و عقب مانده کمک های مخصوصی را برنامه ریزی می کند مثلاً با زبان درمانی سعی می کنند که مانع ترک تحصیل بعضی ازدانش آموزان شود.

آقای schleicher  محقق آموزش و پرورش می گوید : " در کشور آلمان متاسفانه تعداد جوانانی که بدون مدرک پایان تحصیلی مدرسه را ترک می کنند طی ده سال گذشته کمتر نشده است . 13 در صد آنان بین 25 تا 34 سال هستند و 13 در صد هم بین 55 تا 65 ساله هستند .

4-  در ایسلند حتی خارج از کلاس درس هم تبعیض دیده نمی شود .

در این کشور ناهار در مدرسه مجانی است و همچنین کتابهای درسی و اتوبوس مدرسه  و همه امکانات تفریحی و حتی آموزش بعد از مدرسه حداقل تا کلاس نهم مجانی هستند ، در حالیکه ایسلند در بین کشور های سازمان همکاری های اقتصادی وبیشرفت ، یکی از فقیر ترین کشور هامی باشد و طبق اعلام این سازمان در آمد سرانه آنها در سال 2014  ، 28000  دلار بوده که بیشتر از 10000 دلار کمتر از میانگین در آمد همه کشور های متعلق به سازمان همکاری های اقتصادی و بیشرفت OECD  می باشد ، با اینهمه ایسلند حدود 5 در صد در آمد خالص کشور را برای آموزش اختصاص می دهند در حالیکه در آلمان بودجه آموزش فقط  3/4 در صد از در آمد خالص کشور می باشد .  
البته در کشور آلمان تعداد زیادی از مدارس تمام روز مجانی می باشند اما پول اتوبوس مدرسه را باید والدین بپردازند ، به همین دلیل در تابستان امسال پدری به دادگاه شکایت کرد که متاسفانه بدون موفقیت بود . پول نهار را هم در بسیاری از مدارس مجانی نیست که به این دلیل در مجلس پیشنهاد مجانی شدن نهار در مدارس و مهد کودکها از طرف حزب چپ درخواست شده که قیمت کلی آنها تقریباً 7 میلیارد یورو در سال می شود .

آموزش و پرورش در ایران  

بیش دبستان در ایران اجباری نیست .  کلاً مهد کودک ها یعنی نگهداری و آموزش کودکان 3 تا 5 سال  زیر نظر سازمان بهزیستی می باشد نه آموزش و پرورش . اکثر مهد کودک ها بصورت خصوصی اداره می شوند و شهریه های بالایی دارند به همین دلیل هم بسیاری از خانواده ها امکان مالی ندارند که کودک را به مهد کودک بفرستند . چنان که مرکزی بخواهد آموزش های بیش دبستانی را به گروه سنی 5تا 7 سال ارائه دهد باید از آموزش و پرورش مجوز دریافت کند .

طبق گزارش ایسنا 13/05/94 معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در این خصوص تصریح کرد ه است که در حال حاضر پوشش بیش دبستانی های کل کشور تنها 52 در صد است یعنی تنها نیمی از واجدین شرایط هنوز در دوره بیش دبستانی در این دوره شرکت می کنند که اگر بهزیستی را از این آمار جدا کنیم تنها 20 الی 25 درصد واجدین شرایط در مراکز بیش دبستانی آموزش و پرورش هستند .

طبق اصل سی ام قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران  

دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد.

ولی بر خلاف آنچه که در قانون اساسی آمده حتی در مدارس دولتی که در حقیقت کودکان نباید پولی پرداخت کنند از والدین بدلایل مختلف و برای کوچکترین مسائل پول دریافت می کنند . (تابناک آنلاین 10/5/94)

یکی از اعضای کمسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی می گوید :
" بودجه آموزش و پرورش از بودجه عمومی دولت رو به کاهش است و به حدود 10 در صد رسیده که این سهم در سال 97 به 9 در صد خواهد رسید . "

براساس گزارش خبرگزاری شبستان : " بودجه سال 97 اعتباری بالغ بر 35 هزار و987 میلیارد تومان بیش بینی شده است این بودجه در سال 96 معادل 31 هزار و 681 میلیارد تومان بوده است .  

بر اساس گزارش خبر گزاری جمهوری اسلامی

 وزارت آموزش و پرورش به عنوان بزرگترین دستگاه اجرایی کشور همواره با چالش کسری بودجه دست به گریبان بوده مساله ای که هر چند از دید مسئولان دور نمانده است . اما با وجود افزایش بودجه نظام آموزشی کشور همچنان در مشکلات مالی غوطه ور است .

نوشته :  زهرا خباز بهشتی

منابع :

http://www.spiegel.de/lebenundlernen/schule/estland-als-schul-vorbild-so-wird-lernen-gerechter-a- 1184360.html

https://www.isna.ir/news/94051307229/%DA%86%D8%B1%D8%A7- %D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4-  %D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%85%DB%8C- %DA%A9%D9%86%D8%AF

http://www.irna.ir/fa/News/82706404

http://www.tabnak.ir/fa/news/521025/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84- %D9%BE%D9%88%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-    %D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3